Rolnictwo Wietnamu przeszło transformację z gospodarki importującej żywność w globalną potęgę eksportową. Do 2025 r. eksport produktów rolno-leśno-rybackich z Wietnamu ma osiągnąć około 70 mld USD (wzrost o 12% w skali roku), napędzany dynamicznym rozwojem wysyłek kawy, owoców morza, ryżu i owoców. Głównymi rynkami zbytu są Chiny, USA i Japonia. Brazylia i Tajlandia stanowią pouczające punkty odniesienia: Brazylia eksportuje obecnie produkty rolne o wartości ponad 100 mld USD rocznie, a Tajlandia około 52 mld USD (wzrost o 6% w 2024 r.). Kluczowe wnioski obejmują: liberalizację handlu i dostęp do rynków, modernizację łańcuchów wartości, standardy jakości oraz wsparcie finansowe i ubezpieczeniowe. Dla każdego z tych obszarów proponujemy konkretne kroki dla gospodarek afrykańskich i wschodzących (np. wykorzystanie AfCFTA, rozwój stref przetwórczych, inwestycje w laboratoria, rozszerzenie kredytów rolnych). Twórcy polityki, firmy i partnerzy biznesowi powinni zjednoczyć siły wokół tych priorytetów, aby powtórzyć sukces Wietnamu.

Wietnamski Boom Eksportowy: Dane i Kontekst

Sektor rolno-leśno-rybacki w Wietnamie odnotował gwałtowny wzrost. Eksport produktów rolnych, leśnych i rybnych wzrósł z około 48,6 mld USD w 2021 r. do 62,5 mld USD w 2024 r., a prognozy na 2025 r. wskazują na kwotę bliską 70 mld USD. W podziale na grupy produktowe, główne pozycje eksportowe w 2025 r. obejmują wyroby z drewna (11,6 mld USD), owoce morza (ok. 11,3 mld USD), kawę (8,6 mld USD) oraz owoce i warzywa (8,6 mld USD). Tylko w ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2025 r. Wietnam wyeksportował ponad 1,06 mln ton kawy o wartości ok. 6 mld USD – jest to najwyższa wartość eksportu kawy w historii. Podobnie eksport ryżu osiągnął w 2024 r. rekordowy poziom 9 mln ton (5,7 mld USD), dzięki czemu Wietnam awansował na trzeciego co do wielkości dostawcę ryżu na świecie.

Jeśli chodzi o rynki zbytu, Azja absorbuje ok. 45% wietnamskiego eksportu rolnego (z Chinami i Japonią na czele), kraje Ameryki ok. 23% (z dominacją USA), a Europa ok. 15%. Eksport jest szeroko zdywersyfikowany: poza produktami podstawowymi, takimi jak ryż i kauczuk, Wietnam zbudował globalne nisze (np. ryż premium „ST25” zdobywający światowe nagrody, eksport duriana wzrósł o 50% w 2024 r., a Wietnam odpowiada obecnie za ok. 60% światowego eksportu pieprzu). Ten gwałtowny wzrost był wspierany przez aktywną dyplomację handlową rządu (umowy o wolnym handlu i promocja rynków) oraz dynamizm sektora prywatnego.

Sektor akwakultury i rybołówstwa w Wietnamie (np. przetwórstwo pangi) doskonale ilustruje ten eksportowy boom: w 2025 r. eksport owoców morza osiągnął 11,3 mld USD. Branża utrzymała w 2025 r. dziesięć pozycji eksportowych o wartości powyżej 1 mld USD każda, co odzwierciedla wzrost wartości dodanej w miarę jak eksporterzy odchodzą od handlu samymi surowcami. Wietnam osiąga obecnie wysokie ceny za produkty niegdyś uważane za niższej klasy: kawa robusta stała się najdroższą robustą na świecie, a wietnamski ryż uzyskuje premie cenowe w Japonii i Korei. Ta dynamika eksportowa uczyniła rolnictwo generatora nadwyżki handlowej (ok. 20 mld USD nadwyżki w 2025 r.) i filar wietnamskiej gospodarki.

Porównanie: Wietnam a Inni Eksporterzy

Poniższa tabela porównuje kluczowe wskaźniki dla Wietnamu, Brazylii i innych wschodzących eksporterów (Tajlandia, Indie):

Źródła: Dane z krajowych raportów handlowych i OECD. Wszystkie wymienione kraje należą do grona największych światowych eksporterów produktów rolnych, a nadwyżka w handlu produktami rolnymi Brazylii (ok. 137 mld USD w 2023 r.) podkreśla możliwe do osiągnięcia skale. Wietnamski koszyk eksportowy wyróżnia się niższym poziomem przetworzenia, co uwypukla szansę na wspięcie się po szczeblach drabiny wartości dodanej.

Harmonogram Reform Polityki

Reformy w Wietnamie rozpoczęły się w 1986 r. od transformacji Doi Moi w kierunku gospodarki rynkowej oraz reform rolnych, które uwolniły potencjał drobnych gospodarstw rolnych. Liberalizacja handlu przyspieszyła w latach 2000.: Wietnam przystąpił do WTO w 2007 r. i obniżył cła w ramach ASEAN i innych umów o wolnym handlu. Następnie zawarto kluczowe umowy o wolnym handlu (CPTPP w 2019 r., EVFTA/UKFTA w 2020 r., RCEP w 2022 r.), co rozszerzyło dostęp do rynków. Równolegle rząd wprowadzał środki wsparcia dla rolnictwa (np. dotowane kredyty dla plantatorów ryżu, reformy systemu licencji eksportowych), aby dostosować krajowych producentów do globalnego popytu i standardów.

Praktyczne Wnioski dla Afryki i Rynków Wschodzących

1. Integracja handlowa i dostęp do rynków

Skok eksportowy Wietnamu w dużej mierze zawdzięcza otwartym rynkom. Rządy afrykańskie powinny aktywnie korzystać z umów handlowych (np. AfCFTA, dwustronne umowy o wolnym handlu), aby redukować cła i kwoty. Przystąpienie Wietnamu do WTO (2007) oraz umowy z UE, partnerami CPTPP itp. w sposób wymierny poszerzyły rynki zbytu.

• Konkretne kroki: Zobowiązanie do wdrożenia AfCFTA; negocjowanie rozdziałów umów handlowych ukierunkowanych na rolnictwo; redukcja licencji i kwot eksportowych.

• Sektor prywatny: Zaangażowanie w promocję eksportu i tworzenie stowarzyszeń producentów (np. Wietnamskie Stowarzyszenie Kawy/Orzechów Nerkowca) w celu koordynacji wejścia na nowe rynki.

• Donatorzy/partnerzy: Wsparcie dla negocjatorów i pomoc w budowie zgodności z normami SPS (np. finansowanie usprawnień celnych/infrastrukturalnych i szkolenie organów regulacyjnych). Na przykład rząd Wietnamu proaktywnie reagował na zmiany taryfowe i bariery w zakresie bezpieczeństwa żywności poprzez protokoły ustaleń i dialogi regulacyjne.

2. Inwestycje w łańcuchy wartości i przetwórstwo

Odejście od eksportu samych surowców zwiększa wartość i odporność gospodarki. Cel Wietnamu, jakim jest zwiększenie eksportu owoców z 7,1 mld USD do 8 mld USD oraz owoców morza do 12 mld USD do 2025 r., opierał się na przetwórstwie (np. produkty mrożone, w puszkach, błyskawiczne). Kraj ten inwestuje również w odnawianie plantacji (np. 110 000 ha nowych upraw kawy), aby podnieść ich jakość.

• Konkretne kroki: Rządy mogą tworzyć parki rolno-przemysłowe i dotować maszyny (łuszczarnie ryżu, chłodnie), aby umożliwić lokalne przetwarzanie.

• Firmy: Tworzenie spółdzielni lub powiązań umownych (łańcuchy producent-przetwórca) oraz dążenie do produkcji wyrobów o wyższej wartości dodanej (np. suszone owoce, pakowane orzechy, ryż premium). Wietnamscy eksperci zalecają skupienie się na liniach produktów o wysokiej wartości (np. eksport mrożonych mango i durianów).

• Donatorzy: Udzielanie kredytów lub gwarancji na inwestycje przetwórcze (np. pożyczki Banku Światowego dla agrobiznesu) oraz finansowanie szkoleń zawodowych w zakresie agrotechniki.

3. Wzmacnianie standardów jakości i budowanie marek

Rynki międzynarodowe wymagają bezpieczeństwa i jakości. Doświadczenie Wietnamu pokazuje, jak bardzo opłaca się spełnianie rygorystycznych norm: w 2025 r. organy regulacyjne z Europy i Chin przeprowadziły audyt systemów bezpieczeństwa owoców morza i zakładów eksportowych w Wietnamie, co pomogło utrzymać te rynki otwarte. Wietnam opracował również markowy „zielony/niskoemisyjny ryż” dla niszowych rynków i zdobył nagrody za odmiany premium, co zwiększyło globalny popyt.

• Konkretne kroki: Rządy muszą inwestować w infrastrukturę jakości – np. laboratoria certyfikujące, systemy identyfikowalności i egzekwowanie bezpieczeństwa żywności.

• Sektor prywatny: Wdrażanie globalnych certyfikatów (GlobalGAP, HACCP, Organic) i budowanie marek krajowych (takich jak „Vietnam Rice”), aby uzyskiwać lepsze ceny.

• Donatorzy/partnerzy: Wsparcie dla organów ustalających normy i szkolenia rolników. Na przykład pomoc FAO/WHO w zakresie przepisów SPS pomogła wietnamskim producentom dostosować się do norm UE/USA. Afrykańscy eksporterzy mogliby podobnie starać się o certyfikaty ekologiczne lub systemy Oznaczeń Geograficznych (GI), aby zróżnicować swoje produkty.

4. Rozwój finansowania i zarządzania ryzykiem

Dostęp do niedrogich kredytów i ubezpieczeń stanowi podstawę inwestycji rolnych i wzrostu eksportu. Wietnam oferował dotowane pożyczki, aby zachęcić do uprawy ryżu wysokiej jakości (np. kredyty ryżowe z oprocentowaniem obniżonym o 1%) oraz zapewnia dopłaty do środków produkcji, aby obniżyć koszty rolników.

• Konkretne kroki: Rządy powinny zapewnić programy kredytów rolnych (za pośrednictwem banków publicznych lub narzuconych kwot dla banków prywatnych) oraz rozszerzyć ubezpieczenia upraw (podobnie jak wietnamski program ProAgro), aby chronić rolników przed wstrząsami cenowymi i pogodowymi.

• Sektor prywatny: Rozwój instrumentów finansowania rolnictwa (mikrokredyty, kwity magazynowe i agrobobligacje) oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych.

• Donatorzy: Finansowanie linii kredytowych i pomocy technicznej w zakresie finansowania agrobiznesu oraz pomoc w tworzeniu funduszy ubezpieczeń rolnych (w oparciu o modele ubezpieczycieli wielostronnych).

5. Poprawa infrastruktury i usług rolniczych

Wreszcie, osiągnięcia Wietnamu były wspierane przez lepszą infrastrukturę wiejską i badania naukowe. Rząd tego kraju intensywnie inwestował w nawadnianie i drogi („Strategia Prac Hydrotechnicznych”) oraz regionalnie zapewniał usługi doradcze i ulepszone nasiona.

• Konkretne kroki (Rząd): Inwestycje w drogi dojazdowe z gospodarstw na rynki, porty i systemy nawadniania w celu ograniczenia strat pozbiorowych. Uruchomienie inicjatyw doradczych (aplikacje mobilne, gospodarstwa pokazowe) w celu nauczania nowych technik.

• Sektor prywatny: Partnerstwo w infrastrukturze (np. łańcuchy chłodnicze, pakownie) oraz w badaniach publiczno-prywatnych (wietnamski model przetargowy w naukach rolniczych).

• Donatorzy: Finansowanie projektów infrastrukturalnych (np. drogi wiejskie z Afrykańskiego Banku Rozwoju) oraz badań i rozwoju w rolnictwie (np. współpraca z CGIAR), które budują zrównoważone zdolności.

Każda z tych lekcji zakłada odpowiednie skalowanie w danym regionie (np. ogrodnictwo w Afryce Wschodniej w kontraście do roślin podstawowych w regionie Sahelu) i przyniesie pełne owoce dopiero po kilku latach. Jednak stosując wietnamski plan działania, dostosowany do lokalnych uwarunkowań, rynki afrykańskie i inne rynki wschodzące mogą wytyczyć przyspieszone ścieżki do własnego, napędzanego eksportem wzrostu w rolnictwie.

Dyskusja i Wezwanie do Działania

Twórcy polityki z Afryki i rynków wschodzących, liderzy agrobiznesu oraz partnerzy rozwojowi powinni wykorzystać te wnioski do budowania partnerstw i prowadzenia dialogu politycznego. Na przykład rządy mogłyby organizować wymiany wiedzy z wietnamskim Ministerstwem Rolnictwa lub czołowymi firmami z branży agrobiznesu. Donatorzy wielostronni mogliby finansować wspólne misje handlowe Wietnam-Afryka lub pomoc techniczną (np. w zakresie zgodności z normami SPS). Firmy prywatne powinny badać możliwości tworzenia wspólnych przedsięwzięć: wietnamscy inwestorzy posiadają know-how w zakresie kawy, ryżu czy przetwórstwa, które mogłoby zostać przeniesione do Afryki.

Zachęcamy czytelników do komentowania i nawiązywania kontaktów, dzielenia się doświadczeniami z zakresu dyplomacji handlowej lub rozwoju łańcuchów wartości. Tylko dzięki skoordynowanym działaniom, reformom rządowym, innowacjom biznesowym i międzynarodowemu wsparciu, gospodarki wschodzące mogą powtórzyć wietnamski „cud eksportowy” i uwolnić własny potencjał rolniczy.

Grupa Deko dostarcza skrobię z manioku o specyfikacji spożywczej i przemysłowej, a także surowe i rafinowane oleje roślinne, w tym olej sojowy, słonecznikowy, rzepakowy, kukurydziany i palmowy, importerom i producentom na całym świecie. Działając w oparciu o zaangażowanie w jakość, powtarzalność i handel wielkowolumenowy, obsługujemy nabywców przemysłowych, którzy cenią sobie niezawodne zaopatrzenie, konkurencyjną podaż i bezproblemową logistykę międzynarodową.

Autor: Kosona Chriv

Źródła

1. WTO Center (VCCI) – komunikaty prasowe na temat wietnamskiego eksportu rolnego (styczeń 2026 r. i styczeń 2025 r.).

2. OECD (2024), Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2025 – rozdziały krajowe dotyczące Wietnamu i Brazylii.

3. TheInvestor (Vietnam News Agency), „Thailand’s agricultural product exports surpass $52 bln in 2024”.

4. Hanoi Times, „Vietnam’s agriculture exports reach record $70 billion...” (styczeń 2026 r.).

5. VietnamNet Global, „Vietnam’s agriculture powers ahead with world-leading exports” (wrzesień 2025 r.).

6. IBEF/APEDA (Indie), Agriculture and Food Industry & Exports (dane dla Indii za lata budżetowe 2023–25).

7. Komunikaty prasowe wietnamskiego Ministerstwa Rolnictwa (za pośrednictwem Tridge/Agro.gov) dotyczące celów eksportowych.

Linki do artykułów:

• Eksport wietnamskiego rolnictwa osiąga rekordowe 70 mld USD w obliczu zmian w globalnym handlu
  https://hanoitimes.vn/vietnam-s-agriculture-exports-reach-record-usd70-billion-amid-shifting-global-trade.951166.html

• Wietnam w czołówce 10 największych eksporterów produktów rolnych
  https://www.tridge.com/news/vietnamese-agricultural-products-in-the-top--kezajy

• TTWTO VCCI - Wietnamskie rolnictwo utrzymuje swoją kluczową rolę, a eksport osiąga niemal 70 mld USD
  https://wtocenter.vn/chuyen-de/29502-vietnamese-agriculture-maintains-its-pivotal-role-with-exports-reaching-nearly-70-billion-usd

• Brazylia: Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2025 | OECD
  https://www.oecd.org/en/publications/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2025_a80ac398-en/full-report/brazil_43e67f35.html

• Eksport tajskich produktów rolnych przekracza 52 mld USD w 2024 r.
  https://theinvestor.vn/thailands-agricultural-product-exports-surpass-52-bln-in-2024-d14417.html

• Wietnamskie rolnictwo dynamicznie się rozwija, osiągając światowej klasy wyniki eksportowe
  https://vietnamnet.vn/en/vietnam-s-agriculture-powers-ahead-with-world-leading-exports-2438265.html

• TTWTO VCCI - Wietnam ustanawia nowe rekordy w eksporcie produktów rolnych w 2024 r.
  https://wtocenter.vn/an-pham/26813-vietnam-sets-new-records-for-agricultural-exports-in-2024

• Wietnam: Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2025 | OECD
  https://www.oecd.org/en/publications/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2025_a80ac398-en/full-report/viet-nam_954ff8cf.html

• Indie: Wiodący Eksporterzy Produktów Rolnych | Poznaj Wzrost Indii w Eksporcie Rolnym
  https://www.ibef.org/exports/agriculture-and-food-industry-india

• Wietnam - Umowy Handlowe
  https://www.trade.gov/country-commercial-guides/vietnam-trade-agreements

Mam nadzieję, że lektura tego wpisu sprawiła Ci przyjemność i że dowiedziałeś/aś się z niego czegoś nowego i przydatnego. Jeśli tak było, podziel się nim ze znajomymi i współpracownikami, którzy mogą być zainteresowani Rolnictwem i Agrobiznesem.

Pan Kosona Chriv

Założyciel grupy LinkedIn «Rolnictwo, Hodowla, Akwakultura, Przemysł spożywczy, AgriTech i FoodTechGrupy LinkedIn - Społeczność specjalistów od marketingu treści

Współzałożyciel, Dyrektor Operacyjny oraz Dyrektor Sprzedaży i Marketingu

Deko Integrated & Agro Processing Ltd
DOM IDUBOR, ul. Mission 52 (przy ul. Navis)
Benin City, stan Edo, Nigeria | RC 1360057

Obserwuj mnie na

✔ WhatsApp: +2349040848867 (Nigeria) +85510333220 (Kambodża)

✔ X https://x.com/kosona

✔ BlueSky https://bsky.app/profile/kosona.bsky.social

✔ Instagram https://www.instagram.com/kosonachriv

✔ Threads https://www.threads.com/@kosonachriv

✔ LinkedIn https://www.linkedin.com/in/kosona

✔ Facebook https://www.facebook.com/kosona.chriv

✔ Tiktok https://www.tiktok.com/@kosonachriv
 

WhatsApp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va9I6d0Dp2Q2rJZ8Kk0x